Αρχοντικό Τζαβέλα

  • IMG_20161215_135652
  • IMG_20161215_135556
  • IMG_20161215_135605
  • IMG_20161214_104006
  • Τζαβελλα
  • IMG_20161214_113450
  • IMG_20161214_113713
  • IMG_20161214_113736
  • IMG_20161214_114039
  • IMG_20161214_113750
  • IMG_20161214_114015
  • IMG_20161214_113904
  • IMG_20161214_113917
  • IMG_20161214_114003
  • IMG_20161214_113811
  • IMG_20161214_113824


Listed by Φώτης Τσίπης
Place Category: Architecture and HistoryPlace Tags: Επανάσταση 1821, Σούλι, and Τζαβέλας

Profile
Profile
More Info
Photos
Map
Reviews
Related Listing
Authored by Expert
  • Ιστορικά Στοιχεία
    Γενάρχης της οικογένειας των Τζαβελαίων θεωρείται ότι ήταν ο ιερέας Παπαζάχος, ο οποίος από τη Δράγανη της Παραμυθιάς, εγκαταστάθηκε στο Σούλι. Ο πρώτος με το επώνυμο Τζαβέλας αναφέρεται ο Λάμπρος. Η οικογένεια, σημαντική όχι μόνο στο Σούλι, διακρίθηκε στους απελευθερωτικούς αγώνες μέχρι και στους Βαλκανικούς Πολέμους. (Σανδρής, 2001: 106)
    Η φάρα των Τζαβελαίων, από τις πιο παλιές και πιο ονομαστές φάρες του Σουλίου, το όνομά της το συναντάμε μόλις στον πόλεμο το 1772. Έμενε ανατολικά του οικισμού, σε μερική απόσταση βορειοανατολικά από τα πηγάδια. Ένα από τα σπίτια της φάρας, είναι γνωστό από παράδοση ως σπίτι του Τζαβέλα (φωτογραφίες), μαζί με απροσδιόριστο αριθμό σπιτιών γύρω αποτελούσαν τα Τζαβελάτικα ή Τζαβελαίικα όπως ονομάζονται και δεσπόζει σε ωραία τοποθεσία του οικισμού. (Πολίτη, 1992: 56)
    Στην αυλή του σπιτιού, δεσπόζουν οι χάλκινες προτομές του Λάμπρου και της Μόσχως Ταβέλα, γονείς του Φώτου Τζαβέλα, του οποίου η προτομή βρίσκεται στον εξωτερικό χώρο της Κοινότητας Σουλίου.
    Αρχιτεκτονικά Στοιχεία
    Τα σχήματα των σπιτιών στην περιοχή, είναι καθαρά και γεωμετρικά. Κύρια αιτία αποτελεί το γεγονός πως δεν υπήρχε περιορισμός οικοπέδου και πολυπλοκότητα κατασκευής. Ως προς την κάτοψη, επικρατέστερο σχήμα είναι το ορθογώνιο παραλληλόγραμο, το περισσότερο δοκιμασμένο σχήμα στη λαϊκή αρχιτεκτονική με κύρια χαρακτηριστικά την ευκολία κατασκευής και χρήσης. Παρατηρούνται και πρόσθετοι ισόγειοι βοηθητικοί χώροι. (Πολίτη, 1992: 92)
    Το σπίτι του Τζαβέλα, εντυπωσιάζει με την απλότητά του. Χτισμένο σε οριζόντιο επίπεδο, με τους ισόγειους χώρους των καμαρών να ξεχωρίζουν από τα περισσότερα διώροφα σπίτια της περιοχής. Οι πίσω όψεις του σπιτιού, αποτελούσαν μέρος του περιβόλου, ωστόσο δεν υπηρχαν παράθυρα διότι περνούσε δρόμος. Η είσοδος του περιβόλου ήταν στα ανατολικά, περιέτρεχε την κύρια όψη του σπιτιού και άφηνε στα δεξιά του άνετη αυλή. Για να φτάσει κανείς στην είσοδο του σπιτιού έπρεπε να διασχίσει αρκετή απόσταση, όπου ήταν ορατός από αρκετές οπτικές γωνίες και μπορούσε να πυροβοληθεί μέσα απ’ τις πολεμίστρες. (Πολίτη, 1992: 133)
    Στον όροφο του ενός τετραγώνου υπάρχουν τρία παράθυρα, με αυτό το οποίο βρίσκεται πάνω από τη σκάλα, να αποτελεί απόκλιση από το τυπικό των παραθυρων των άλλων σπιτιών της περιοχής. Από την άλλη πλευρά, η όψη του άλλου τετραγώνου που βλέπει προς τη σκάλα, είναι συμπαγής και φέρει μόνο μια πολεμίστρα, η οποία επειδή γίνεται αντιληπτή από το εξωτερικό του σπιτιού
    Η κύρια όψη του σπιτιού, η οποία περικλειόταν από περίβολο, στραμμένη προς το βορρά έχει την αντίστοιχη θέα στον οικισμό, προς το εκκλησάκι της Παναγιάς. Μετά την οριστική του πλέον εγκατάληψη, το ερειπωμένο σπίτι, αποκαταστάθηκε από την Αρχαιολογική Υπηρεσία μέχρι τις απολήξεις των τοίχων. (Πολίτη, 1992: 56)
    Βιογραφικά Στοιχεία
    _Λάμπρος Τζαβέλας(1745-1795): Αρχηγός της φάρας των Τζαβελαίων, με καταγωγή από το Σούλι. Η δράση του μαρτυρυρείται από το 1789 κατά το “Δεύτερο Ρωσοτουρκικό Πόλεμο”, στον οποίο με γράμμα του προς το Λουίτζη Σωτήρη, απεσταλμένο της Ρωσίας, υπόσχεται να πάρει μέρος στον “πόλεμον καθολικόν εναντίον των Αγαρηνών εις την Ρούμελην με ανθρώπους τριακόσιους”. Διακρίθηκε στους αγώνες των Σουλιωτών εναντίον του Αλή στα 1792. Τον διαδέχτηκε ο γιος του Φώτος. (Σανδρής, 2001:106)
    Στην προτομή του Λάμπρου Τζαβέλα που βρίσκεται στον παροαύλιο χώρο του σπιτιού, είναι χαραγμένο το γράμμα που είχε στείλει στον Αλή το 1792, το οποίο φανερώνει την ανδρεία και το σθένος με το οποίο υπερασπίστηκε ο Λάμπρος Τζαβέλας το Σούλι.
    “Αλι πασια,
    Χαιρομαι οπου εγελασα εναν δολιον, ειμαι δω να διαφεντευσω την πατριδα μου εναντιον εις εναν κλεπτην. Ο υιος μου θλει αποθανει εγω ομως απελπιστως θελω τον εκδικεισω πριν να αποθανω.
    Καπιοι Τουρκοι, καθως εσενα, θελουν ειπουν οτι ειμαι ασπλαχνος πατερας μετο να θυσιασω τον υιον μου δια τον εδικον μου λυτρωμον.
    Αποκρινομαι, οτι εαν εσυ παρεις το Βουνον θελης σκοτοσης τον υιον μου με το επιλιπον τηε φαμελειας μου και τους συνπατριοτες μου, τοτες δεν θα μπορεσω να εκδικησω τον θανατον του, αμη αν νικησωμεν, θελει εχω και αλλα πεδια, η γενεκα μου ηναι νεα.
    Εαν ο υιος μου νεος, καθως ηναι δεν μενει ευχαριστημενος να θυσιαστη δια την πατριδα του, αυτος δεν ειναι αξιος να ζηση και να γνωριζηται ως υιος μου μητε πρεπει να ονομαζηται αξιος υιος της Ελλάδος πατριδος μας εαν με γενναιοτητα δεν υποφερει τον θανατον.
    Προχωρησε λοιπον απιστε ειμαι ανυπομονος να εκδικηθω.
    Εγω ο ομοσμενος εχθρος σου
    Καπιταν Λαμπρος Τζαβελας
    Σουλι 1792”

    _Μόσχω Τζαβέλα(1760-1792): Γυναίκα του Λάμπρου. Η γενναιότητα της Μόσχως στη μάχη της 20ής Ιουλίου του 1792 την άφησε στην ιστορία. Στο Κάστρο της Κιάφας, συμπαρασύροντας και τις υπόλοιπες Σουλιώτισσες καταδίωξε τα τουρικά στρατεύματα, τα οποία αιφνιδιάστηκαν από την ορμή των γυναικών. Ο Αλής έχοντας ντροπιαστεί και με το φόβο μήπως τον καταδιώκουν, επιστρέφει στα Γιάννενα. (Σανδρής, 2001:108)
    Τα λόγια της Μόσχως, προς τις υπόλοιπες Σουλιώτισσες, πριν τη μάχη, είναι χαραγμένα στην προτομή της:
    “Αδελφαι!
    Ο πολεμος επαυσεν, οι Τουρκοι, ως φαινεται ενικησαν, και εσφαξαν τους ανδρας, τα παιδια, τους συγγενεις, και ολους τους συμπολιτας μας. Ημεις λοιπον τι πρεπει να καμωμεν; Να παραδοθωμεν σκλάβαις εις τους Τουρκους, η ν’ αποθανωμεν καθως οι συγγενεις μας;
    Ολαι εκ συμφωνου απεκριθησαν: θανατον μαλλον προκρινομεν η σκλαβιαν.
    Εαν, απεκριθη η Μοσχω, προκρινητε τον θανατον, δραξατε τα οπλα και ακολουθησατε μοι. Ας μεινωσιν εδω μονον αι γραιαι και τρυφερα τεκνα μας, τα οποια αφου αποθανωμεν ημεις ας τα ριψωσι κατω απο τουτον τον βραχον, επειτα ας ριφθωσι και αυται κατοπιν.”

    _Φώτος Τζαβέλας(1774-1809): Πρωτότοκος γιος του Λάμπρου, γεννήθηκε στο Σούλι. Υπήρξε πολέμαρχος των Σουλιωτών στην τρίτη απόπειρα του Αλή κατά του Σουλίου το 1800-1803. Μαζί με άλλους Σουλιώτες έφυγε απ’ το Σούλι μετά την πτώση του και πήγαν στην Κέρκυρα όπου κατατάχθηκαν στα τάγματα των Ρώσων. Ο θάνατός του επήλθε κάτω από αδιευκρίνιστες συνθήκες, πιθανολογείται ότι τον δηλητηρίασαν στην Κέρκυρα άνθρωποι του Αλή. (Σανδρής, 2001:114)
    Στο γράμμα του Φώτου προς τον Αλή που υπογράφει λίγες μέρες πριν την πτώση του Σουλίου, είναι φανερή η αγάπη του προς την πατρίδα και την ελευθερία της. Το γράμμα του, είναι χαραγμένο στην προτομή του, η οποία βρίσκεται έξω από την Κοινότητα Σουλίου.
    “Βεζυρη Αλη Πασα,
    Μη στοχασθης οτι θα μ’ ευρης μικροψυχον επειδη εχεις εις χειρας σου την γυναίκα μου και τα τεκνα. Η αγαπη της Πατριδος μου με καμνει να μη στοχασθω, ουτε γυναικα, ουτε υιους.
    Εισαι εξουσιαστης να τους καμης οτι και οπως θελεις. Εγω δε, με ολην μου την φυλην και συναδελφους μου, ειναι αδυνατον να σοι παραδωσωμεν τα οπλα ζωντες.
    4 Δεκεμβρίου 1803
    Αγια Παρασκευη
    Φωτος Τζαβελας

    Πληροφορίες χώρου:
    Το αρχοντικό είναι προσβάσιμο απ’ το κοινό όλες τις ώρες της ημέρας, όλες τις ημέρες του χρόνου. Ο χώρος είναι επισκέψιμος χωρίς κόμιστρο. Το μονοπάτι είναι ανηφορικό και δεν είναι ασφαλτοστρωμένο. Περίπου 15’ περπάτημα από τον αυτοκινητόδρομο.

    Βιβλιογραφία:
    -Πολίτη, Λουκία (1992), Το Σούλι της Ηπείρου οι οικισμοί και η ιστορία τους, Αθήνα
    -Σανδρής, Βασίλης (2001), Σούλι οδοιπορικό στον τόπο και την ιστορία, Αθήνα, Ελληνικά Γράμματα

    Φωτογραφίες:
    -Προσωπικό αρχείο Φώτη Τσίπη

  • Authored by Expert: No
  • No Records Found

    Sorry, no records were found. Please adjust your search criteria and try again.

    Google Map Not Loaded

    Sorry, unable to load Google Maps API.

  • Leave a Review

    Your email address will not be published. Required fields are marked *

  • Authored by Expert: No