Ο Σεφέρης, ο Θεοδωράκης και οι…περιπέτειες μιας άνω τελείας

  • Mikis_Mpithikotsis_Hiotis
  • Seferis


Listed by Persephone Germeni Journalism
Place Category: MusicPlace Tags: Θεοδωράκης, ποίηση, and Σεφέρης

Profile
Profile
More Info
Photos
Embed Videos
Map
Reviews
Related Listing
Authored by Expert
  • Ο Μίκης Θεοδωράκης είναι περισσότερο γνωστός στο ευρύ κοινό για τη μελοποίηση ποίησης, δηλαδή τη σύνθεση λαϊκής μουσικήs που αξιοποίησε ως στίχους ποιήματα βραβευμένων ποιητών ελληνικής και ξένης καταγωγής, όπως οι Γιάννης Ρίτσος, Γιώργος Σεφέρης (Νόμπελ 1963), Πάμπλο Νερούδα (Νόμπελ 1971), Οδυσσέας Ελύτης (Νόμπελ 1979). Χάρη στην μελοποιημένη ποίηση του Μ. Θεοδωράκη, η Ελλάδα αποτελεί ίσως τη μοναδική χώρα στον κόσμο, στην οποία μεγάλο ποσοστό ανθρώπων συνήθιζε να ακούει μελοποιημένη βραβευμένη ποίηση, κατά τη διάρκεια των καθημερινών δραστηριοτήτων τους, όπως έχει κατά κόρον επισημανθεί.
    Ένα από τα ποιήματα του Γιώργου Σεφέρη που μελοποίησε ο Θεοδωράκης στο Παρίσι το 1960 είναι η «Άρνηση». Ηχογραφήθηκε τον Φεβρουάριο του 1962 με τη φωνή του Γρηγόρη Μπιθικώτση για τον δίσκο «Επιφάνια». Τόσο η μελωδία όσο και το ηχόχρωμα της φωνής συνέβαλαν καταλυτικά ώστε οι στίχοι του ποιητή να φτάσουν εύκολα και ευχάριστα στα αυτιά, στα χείλη και στις καρδιές των ΅Ελλήνων.

    Η συγκεκριμένη, ωστόσο, μελοποίηση είχε ως αποτέλεσμα να υπάρξουν επιπτώσεις στο…ποίημα. Αρχικά έχασε οριστικά τον τίτλο του. Αν εξαιρέσουμε τους φιλολόγους και τους φιλολογούντες οι περισσότεροι θυμούνται στο τραγούδι από τις πρώτες λέξεις του ποιήματος και το προσδιορίζουν ως “Στο περιγιάλι το κρυφό” ή “Το περιγιάλι”. Η λέξη «άρνηση» αντιλαμβανόμαστε ότι θα ηχούσε παράταιρα για τίτλο λαϊκού τραγουδιού.

    Το ποίημα, όμως, έχασε και μια άνω τελεία, ίσως την πιο πολυσυζητημένη άνω τελεία κάποιου ποιήματος.

    Ας παρατηρήσουμε την τρίτη στροφή της «Άρνησης».

    Στο περιγιάλι το κρυφό
    κι άσπρο σαν περιστέρι
    διψάσαμε το μεσημέρι·
    μα το νερό γλυφό.

    Πάνω στην άμμο την ξανθή
    γράψαμε τ’ όνομά της·
    ωραία που φύσηξεν ο μπάτης
    και σβύστηκε η γραφή.

    Mε τι καρδιά, με τι πνοή,
    τι πόθους και τι πάθος, πήραμε τη ζωή μας· λάθος!
    κι αλλάξαμε ζωή.

    Με την μελοποίηση όμως, η παύση που επιβάλει αυτή η άνω τελεία καταργήθηκε για τις ανάγκες του ρυθμού και της μελωδίας. Ο ίδιος ο Θεοδωράκης γράφει αναφερόμενος στον δίσκο του “Επιφάνια” και στις… περιπέτειες της άνω τελείας:
    “Ήθελα τα «Επιφάνια» -ακριβώς γιατί ο στίχος ήταν τόσο διανοουμενίστικος- να τα περάσω σε όσο το δυνατόν πιο πλατύ κοινό με λαϊκό μουσικό ένδυμα. Άλλωστε αυτή ήταν η πρώτη φορά που ελεύθερος στίχος φιλοδοξούσε να γίνει απλό λαϊκό τραγούδι. Να συντροφεύει δηλαδή τον κοσμάκη παντού. Στο γιαπί, στην ταβέρνα, στην εκδρομή, στην παρέα. Όταν ηχογραφούσαμε, λέω στον Μπιθικώτση «πρόσεξε την άνω τελεία. Εκεί που λες πήραμε τη ζωή μας, βάλε παύση πριν πεις λάθος». Στα αυτιά μου είχα την προτροπή – παράκληση του ποιητή: «Την άνω τελεία! Την άνω τελεία! Αλλιώτικα μου αντιστρέφεις το νόημα». Τελικά όμως αυτό αποδείχθηκε ανεφάρμοστο στην πράξη, με αποτέλεσμα να ακουστεί η λέξη «λάθος» κολλητά στο «πήραμε τη ζωή μας», δίνοντας αντίθετο νόημα στο ποίημα”.

    Όμως πόσο κατανοητό ήταν για το λαό που, άλλος λιγότερο άλλος περισσότερο είχε πάρει τη ζωή του λάθος…

    Η επιτυχία και η ανταπόκριση που είχε στον κόσμο το τραγούδι, έκανε τον ποιητή να νιώσει σαν μικρό παιδί, λησμονώντας την απώλεια της άνω τελείας του. Το καλοκαίρι του 1962 ο Σεφέρης θέλησε να διαπιστώσει “ιδίοις όμμασι” πώς ο κόσμος τραγουδάει την ποίησή του. Ο Σεφέρης πήρε “αγκαζέ” τον Μίκη και τον Γ. Π. Σαββίδη και τριγυρνούσαν στις ταβέρνες της Πλάκας για να ακούσει το “Περιγιάλι το κρυφό”. Γράφει σχετικά ο Μίκης: «Ποτέ ίσως ένας Σεφέρης δεν είχε γίνει σαν μικρό παιδί. Γελούσε, έλαμπε ολόκληρος από ευτυχία, και νομίζω πως εκείνη τη βραδιά επέτρεψε στην τόσο αυστηρή του καρδιά να με αγαπήσει. Στο μέτρο φυσικά του επιτρεπτού για ένα διπλωμάτη».

  • Embed Videos:

    https://www.youtube.com/watch?v=gHOpgJFc5rw

    Authored by Expert: No
  • No Records Found

    Sorry, no records were found. Please adjust your search criteria and try again.

    Google Map Not Loaded

    Sorry, unable to load Google Maps API.

  • Authored by Expert: No