«Τα ιερά τέρατα, οι μουσικοί, χειροκροτούν»

  • theodorakis-song
  • ethnos
  • kalomoiris
  • kalomoiris-1
  • Oikonomidis


Listed by Persephone Germeni Journalism
Place Category: MusicPlace Tags: Θεοδωράκης, συμφωνική μουσική, and Θέ

Profile
Profile
More Info
Photos
Embed Videos
Map
Reviews
Related Listing
Authored by Expert
  • Μια από τις σημαντικότερες στιγμές της ζωής του έζησε ο Μίκης Θεοδωράκης στις 7 Μαΐου 1950, όταν η Κρατική Ορχήστρα Αθηνών έπαιξε το έργο του «Το πανηγύρι της Ασή- Γωνιάς», υπό τη διεύθυνση του δασκάλου του Φιλοκτήτη Οικονομίδη στο θέατρο «Ορφέας». Κι αυτό επειδή ήταν η πρώτη φορά από το 1943, οπότε άρχισε να συνθέτει για ορχήστρα, που αξιώθηκε να ακούσει δημόσια δείγμα γραφής της μουσικής του.

    Ας δούμε, όμως, τι είχε προηγηθεί. Ο αείμνηστος Οικονομίδης τολμά να διευθύνει έργο του «νεαρού κομμουνιστή», λίγους μήνες μετά το τέλος του Εμφυλίου κι ενώ οι διώξεις και οι εκτελέσεις συνεχίζονταν. Ας λάβουμε επίσης υπόψη ότι ο μαθητής του δεν είχε ακόμα συνέλθει από τα βασανιστήρια που υπέστη όσο ήταν εξόριστος. Πέραν του ψυχισμού του, βαρύ πλήγμα είχαν δεχθεί τα οστά του από πολλαπλά κατάγματα ενώ ο μισός πνεύμονας του είχε καταστραφεί. Με την ανακοίνωση της απόφασης αυτή, ο Μίκης Θεοδωράκης κυριεύεται από άγχος φοβούμενος μήπως οι εκατοντάδες χιλιάδες νότες που χάραζε στο χαρτί αποδεικνύονταν απλά ένα «παιχνίδι» (Βλ. σχ. Εφημερίδα «Έθνος», Πρώτο το «Έθνος» ανακάλυψε τον «ταλαντούχο Μίκη» το 1950, ημ. εκδ. 09.11.2014).

    Η πρώτη πρόβα στη μεγάλη αίθουσα του Αρχαιολογικού Μουσείου, όπως συμβαίνει με τις πρώτες εκτελέσεις συμφωνικών έργων, ήταν «καταστροφική». «Οι μουσικοί δυσκολεύονται να διαβάσουν τις χειρόγραφες ”πάρτες”, υπάρχουν λάθη αντιγραφής, ο μαέστρος, όσο και αν έχει μελετήσει το έργο, στην ουσία το ανακαλύπτει κι αυτός εκείνη τη στιγμή. […] Και όπως δεν είχε παιχτεί πριν συμφωνικό έργο μου, τόσο εγώ όσο και οι μουσικοί πιστέψαμε πως δεν ξέρω να γράφω μουσική…». Ο Οικονομίδης είχε, όμως, τη δική του εξήγηση: «Πάμε στο γραφείο να μελετήσουμε καλά το έργο. Αυτό που άκουσες δεν είναι το έργο σου!». Ο Μίκης Θεοδωράκης φύλαξε την παρτιτούρα με τις σημειώσεις του δασκάλου του με μπλε και κόκκινο μολύβι. «Μείναμε ως αργά το απόγιομα. Έτσι, -ω του θαύματος- την άλλη μέρα όλα αλλάζουν. Οι μελωδίες, οι ρυθμοί, οι αρμονίες δένουν μεταξύ τους σχηματίζοντας έναν άγνωστο, έναν καινούργιο ηχητικό κόσμο…Αναπνέω…Νιώθω ότι νίκησα…ποιον άλλον; Τον ίδιο τον εαυτό μου, αναγκάζοντας τον με τη μελέτη και την άσκηση να αποτυπώνει σωστά τους ήχους πάνω στο χαρτί, χωρίς τη μεσολάβηση μουσικού οργάνου…».
    Τι ακολούθησε την ώρα της συναυλίας; «Τώρα η μελωδία του κορ ανγκλέ λικνίζεται σαν κύκνος πάνω στα πολύχρωμα νερά…Και ξανά τα τύμπανα, τα έγχορδα, τα πνευστά, τα χάλκινα. Ο χείμαρρος σχηματίζεται. Τα ηχητικά νερά γίνονται καταρράχτες…Οι μουσικοί με κρυφοκοιτάζουν. Οι φίλοι μου χαμογελούν…Τέλος! Τα ιερά τέρατα, οι μουσικοί, χειροκροτούν. Μερικοί σηκώνονται όρθιοι. Και ο δάσκαλος για πρώτη για πρώτη φορά με αγκαλιάζει και με φιλά. Ηρέμησα, καθώς σκεφτόμουν πως μάλλον ξέρω να γράφω μουσική. Πως η φαντασία μου σωστά βάζει τις νότες πάνω στο χαρτί, έστω κι αν μου λείπει το πιάνο, με το οποίο μπορείς να ελέγχεις τους ηχητικούς συνδυασμούς» (Οι δρόμοι του Αρχάγγελου, τ. Γ’ σ. 1076).

    Η κριτική του Καλομοίρη

    Λίγες ημέρες αργότερα, στις 12 Μαΐου, ο Μανώλης Καλομοίρης ο οποίος συγκαταλέγεται στους λίγους που μπορούν να δίνουν συμβουλές, ακόμη και μαθήματα μουσικής, στη στήλη του «Μουσική Κριτική» που δημοσιευόταν κάθε Παρασκευή στο «Έθνος» αναφέρει μεταξύ άλλων: «Ο κ. Θεοδωράκης είνε ένας νέος με πραγματικό συνθετικό τάλαντο. Έχει το αίσθημα του χρώματος στην ορχήστρα και ξέρει να συνταιριάζη ζωηρούς ρυθμούς και νεωτεριστικές αρμονίες. Πρέπει, όμως, να προσέξη πολύ τη μορφολογική διαμόρφωση και διάρθρωσι της μουσικής του σκέψεως. Η μορφή άλλωστε είνε η αχίλλειος πτέρνα της νεοελληνικής μουσικής. Η μορφή και οι αισθητικές της αναλογίες».

    *Το φωτογραφικό υλικό προέρχεται από την εφημερίδα «Έθνος» και το Ελληνικό Λογοτεχνικό και Ιστορικό Αρχείο (ΕΛΙΑ)

  • Embed Videos:

    https://www.youtube.com/watch?v=VxB3sC4Yg5I

    Authored by Expert: No
  • No Records Found

    Sorry, no records were found. Please adjust your search criteria and try again.

    Google Map Not Loaded

    Sorry, unable to load Google Maps API.

  • Authored by Expert: No